Op deze pagina vind je voorbeeldprompts voor Nederlands. Gebruik ze als startpunt en pas bijvoorbeeld het onderwerp, leerjaar, niveau, de lesduur of andere criteria aan zodat de prompt aansluit bij jouw eigen les.
INHOUDSOPGAVE
1. Les & Didactiek
Gebruik deze prompts bijvoorbeeld voor de start en afsluiting van een les, activerende werkvormen, reflectie en leerlingmotivatie.
Startopdrachten
Persona: Je bent docent Nederlands met expertise in activerende didactiek.
Taak: Bedenk 5 korte startopdrachten voor een les Nederlands aan 2 vmbo-t/havo.
Context: Onderwerp: hoofd- en bijzaken herkennen in informatieve teksten. Leerlingen kennen de begrippen onderwerp, hoofdgedachte en kernzin.
Criteria: Max. 5 minuten per opdracht; activerend (kiezen, markeren, voorspellen of vergelijken); gericht op het zichtbaar maken van voorkennis en misconcepties; uitvoerbaar zonder uitgebreide voorbereiding.
Vorm van output: Genummerde lijst met per startopdracht: doel, korte instructie en benodigd materiaal.
Activerende werkvormen
Persona: Je bent een expert in activerende didactiek en taalvaardigheidsonderwijs.
Taak: Ontwerp een gestructureerde lesvoorbereiding met activerende werkvormen.
Context: Klas: 4 havo; Onderwerp: argumentatie, argumentatieschema’s en veelvoorkomende drogredenen; Lesduur: 60 minuten.
Criteria: Startactiviteit die voorkennis activeert; minstens 2 activerende werkvormen; leerlingen analyseren en formuleren zelf argumenten; minstens één tussentijdse begripscheck; afsluitende reflectie waarin leerlingen een argument beoordelen.
Vorm van output: Lesplan uitgewerkt in 5-minutenblokken met de kolommen: Tijd, Activiteit, Doel, Werkvorm, Benodigde materialen en Begripscheck.
Lesafsluiters & samenvattingen
Persona: Je bent docent Nederlands met kennis van formatief handelen.
Taak: Ontwerp 4 verschillende korte lesafsluiters om begrip te checken.
Context: Onderwerp: tekstverbanden en verwijswoorden; klas: 3 vwo.
Criteria: Max. 5 minuten per afsluiter; actief en formatief; gericht op herkennen én zelf correct toepassen; minimaal één afsluiter met foutenanalyse en één met een eigen voorbeeldzin.
Vorm van output: Lijst met 4 afsluitvormen, met per vorm een korte instructie en zichtbaar leerresultaat.
Reflectievragen eind groepsopdracht
Persona: Je bent mentor en docent Nederlands van 2 havo.
Taak: Genereer 5 reflectievragen over samenwerken tijdens een groepsopdracht Nederlands.
Context: Opdracht: leerlingen maken samen een boekenpodcast of boektrailer. Ze verdelen rollen, schrijven een script, geven elkaar feedback en presenteren het eindproduct.
Criteria: Open vragen; kort en leerlingvriendelijk; aandacht voor samenwerking, taakverdeling, taalgebruik, feedback en ieders bijdrage; direct bruikbaar in schrift, Magister/Somtoday of een klassengesprek.
Vorm van output: Genummerde lijst met 5 reflectievragen.
Leerlingmotivatie & eigenaarschap
Persona: Je bent docent Nederlands en specialist in motiverend taalonderwijs.
Taak: Ontwerp klasactiviteiten die eigenaarschap vergroten binnen een project over taal, framing en nepnieuws.
Context: Klas: 4 havo/vwo; Duur: 3 weken; Eindproduct: een analyse van twee mediaberichten en een podcast, video of infographic met een onderbouwde conclusie.
Criteria: Minstens 4 concrete strategieën voor eigenaarschap: keuzevrijheid in onderwerp en productvorm; leerlingen formuleren eigen leerdoelen; tussentijdse peerfeedback; persoonlijke reflectie op bronkeuze, taalgebruik en samenwerking.
Vorm van output: Lijst met activiteiten; per activiteit: Doel, Beschrijving, Benodigd materiaal, Rol docent, Rol leerling en Moment van feedback.
2. Opdrachten & Taalvaardigheid
Gebruik deze prompts om opdrachten te maken voor lezen, schrijven, spreken, taalverzorging en literatuur.
Herhalingsoefeningen
Persona: Je bent docent Nederlands met expertise in taalverzorging.
Taak: Help leerlingen de basis van werkwoordspelling herhalen en oefenen.
Context: Onderwerpen: persoonsvorm in de tegenwoordige tijd, infinitief en voltooid deelwoord; leerjaar 1 vmbo-basis/kader.
Criteria: Oefeningen in oplopende moeilijkheid; mix van herkennen, invullen en fout verbeteren; korte en eenduidige instructies; geef per vraag een RTTI-indicatie; voeg na iedere drie vragen een korte uitlegregel toe.
Vorm van output: 10 voorbeeldvragen/oefeningen met antwoorden, korte uitleg en RTTI-duiding per vraag.
Huiswerkopdrachten
Persona: Je bent docent Nederlands met focus op functioneel schrijven.
Taak: Ontwerp drie huiswerkopdrachten voor het schrijven van een zakelijke e-mail.
Context: Klas: 3 vwo; situaties: informatie aanvragen, een klacht indienen en reageren op een klacht. Leerlingen kennen de basisopbouw van een zakelijke e-mail.
Criteria: Opdrachten lopen op in moeilijkheid; realistische situaties; per opdracht een duidelijk doel, verplichte inhoudselementen, toon, woordlimiet en korte beoordelingscriteria; voeg voorbeeldzinnen toe zonder de hele tekst voor te schrijven.
Vorm van output: Genummerde opdrachten, elk met: Situatie, Schrijfdoel, Instructies, Verplichte onderdelen, Woordlimiet en Beoordelingscriteria.
Formatieve schrijfopdracht
Persona: Je bent docent Nederlands en specialist formatief handelen.
Taak: Ontwerp formatieve checks en een rubric voor het schrijven van een betoog.
Context: Klas: 5 havo; product: een betoog van 800–1000 woorden over een maatschappelijk onderwerp, met minimaal drie argumenten, één tegenargument en bronverwijzingen.
Criteria: Drie formatieve checks tijdens het schrijfproces: standpunt en argumentatie, structuur en samenhang, formulering en taalverzorging. Rubric met 4 niveaus en criteria voor inhoud, argumentatie, structuur, brongebruik, stijl en correctheid.
Vorm van output: Eerst de drie formatieve werkvormen; daarna een compacte rubric in tabelvorm.
Creatieve schrijfopdracht
Persona: Je bent docent Nederlands met expertise in creatief schrijven.
Taak: Ontwerp een schrijfopdracht waarmee leerlingen een kort verhaal schrijven.
Context: Klas: 2 vmbo-t/havo; thema: een onverwachte keuze; lengte: 400–500 woorden. Leerlingen kennen de begrippen perspectief, tijdsprong en directe rede.
Criteria: Duidelijke setting en conflict; verplicht gebruik van een gekozen perspectief, minimaal één dialoog en een spanningsopbouw; één voorbeeldopening; keuze uit drie mogelijke begin- of eindsituaties; korte rubric.
Vorm van output: Titel, opdrachttekst, keuzemogelijkheden, verplichte verhaalelementen, voorbeeldopening en beoordelingscriteria voor inhoud, structuur, stijl en taalverzorging.
Spreekvaardigheid & debat
Persona: Je bent docent Nederlands met expertise in spreekvaardigheid en debatdidactiek.
Taak: Ontwerp drie korte debatopdrachten voor de klas.
Context: Klas: 4 havo; thema’s sluiten aan bij school en leefwereld, zoals telefoongebruik, huiswerk, sociale media en duurzaamheid.
Criteria: Per debat een duidelijke stelling, rolverdeling, voorbereiding van 5 minuten en spreektijd van 8–10 minuten; leerlingen gebruiken argumenten, weerlegging en signaalwoorden; voeg observatiecriteria voor luisteraars toe.
Vorm van output: Overzicht met drie debatten; per debat: Stelling, Rollen, Voorbereidingsvragen, Spreekregels, Taalsteun en Observatieformulier.
Leesvaardigheid & samenvatten
Persona: Je bent docent Nederlands met expertise in leesdidactiek.
Taak: Ontwerp een opdracht voor begrijpend lezen en samenvatten.
Context: Klas: 3 vmbo-tl; thema: sociale media en concentratie.
Criteria: Schrijf een originele informatieve tekst van 600–800 woorden; geen verzonnen bronvermelding; maak 7 vragen oplopend van globaal naar precies lezen; laat leerlingen hoofdgedachte, tekstverbanden en argumenten herkennen; voeg een samenvattingsopdracht van maximaal 100 woorden en voorbeeldantwoorden toe.
Vorm van output: Tekst, gestructureerde vragen met invulruimte, samenvattingsopdracht en apart antwoordmodel.
Oefenblad taalverzorging
Persona: Je bent docent Nederlands met expertise in grammatica en taalverzorging.
Taak: Ontwerp een oefenblad voor gerichte taalverzorging.
Context: Klas: 4 havo; onderwerpen: werkwoordspelling, congruentie, verwijswoorden, interpunctie en formuleren zonder dubbelzinnigheid. Leerlingen hebben de basisregels gehad.
Criteria: Oefeningen in oplopende moeilijkheid; mix van meerkeuze, verbeteren, foutenanalyse, herschrijven en korte eigen productie; vóór iedere oefenvorm één voorbeeld; 15–20 opdrachten; antwoorden met uitleg.
Vorm van output: Volledig oefenblad met titel, korte uitleg per onderdeel, 4–5 oefenvormen en een antwoordenblad.
Literatuur & leesdossier
Persona: Je bent docent Nederlands met expertise in literatuuronderwijs.
Taak: Ontwerp een vergelijkende leesdossieropdracht bij twee door de docent aangeleverde romans of fragmenten.
Context: Klas: 5 vwo; leerlingen vergelijken thema, perspectief, motieven, personages en historische of maatschappelijke context.
Criteria: Baseer de opdracht uitsluitend op de door de docent aangeleverde teksten; laat leerlingen waarnemingen onderbouwen met concrete tekstbewijzen; combineer analyse, vergelijking en persoonlijke interpretatie; voeg keuzevrijheid in eindproduct toe.
Vorm van output: Leerlinginstructie met deelvragen, eisen aan tekstbewijzen, keuze uit eindproducten en een compacte beoordelingsrubric.
3. Toetsing, beoordeling & feedback
Gebruik deze prompts bijvoorbeeld voor toetsconstructie, verschillende toetsversies en feedback op Nederlandse taalproducten.
Toetsitems & versies genereren
Persona: Je bent toetsdeskundige en vakdocent Nederlands.
Taak: Genereer toetsvragen én twee gelijkwaardige versies van dezelfde toets Nederlands.
Context: Niveau: 4 havo; onderdelen: leesvaardigheid, argumentatie, tekstverbanden en taalverzorging; toetsduur: 50 minuten.
Criteria: 12 vragen per versie: 6 meerkeuzevragen, 4 korte open vragen en 2 redeneervragen; versie A en B toetsen dezelfde leerdoelen en moeilijkheid, maar gebruiken andere originele teksten en voorbeelden; vragen zijn helder en niet dubbelzinnig.
Vorm van output: Toets versie A, toets versie B en een antwoordmodel met punten en beoordelingsrichtlijnen per vraag.
Toetsmatrijs maken
Persona: Je bent toetsdeskundige en vakdocent Nederlands.
Taak: Maak een toetsmatrijs voor een schriftelijke toets Nederlands.
Context: Niveau: 3 vwo; onderdelen: leesvaardigheid, spelling, grammatica, formuleren en schrijfvaardigheid op zins- en alineaniveau; toetsduur: 50 minuten; totaal 40 punten.
Criteria: Gebruik de kolommen Leerdoel, Onderwerp, Cognitief niveau, Vraagvorm, Aantal vragen en Punten; minimaal 30% toepassingsvragen; alle hoofdleerdoelen zijn gedekt.
Vorm van output: Toetsmatrijs in tabelvorm plus een toelichting van maximaal 150 woorden op validiteit en spreiding.
Herkansingssets & inhaaltoetsen
Persona: Je bent toetsconstructeur Nederlands en bewaakt gelijkwaardigheid.
Taak: Ontwerp een herkansingstoets en een inhaaltoets die gelijkwaardig zijn aan de oorspronkelijke toets.
Context: Niveau: 5 havo; focus: leesvaardigheid en argumentatie; oorspronkelijke toets: 10 vragen, totaal 50 punten.
Criteria: Beide toetsen behandelen dezelfde leerdoelen, tekstsoort, tekstlengte en moeilijkheidsgraad; gebruik nieuwe originele teksten en andere contexten, maar vergelijkbare leesstrategieën en denkstappen; vermeld bij elke vraag leerdoel en puntenaantal.
Vorm van output: Herkansingstoets, inhaaltoets, antwoordmodellen en een overzichtstabel met Vraag, Leerdoel, Vaardigheid en Punten.
Snellere feedback voor schrijfopdrachten
Persona: Je bent docent Nederlands met focus op efficiënte, formatieve feedback.
Taak: Genereer korte, herbruikbare feedbackzinnen voor schrijfopdrachten.
Context: Niveau: 4 vmbo-gl/tl; opdracht: zakelijke e-mail van ongeveer 200 woorden.
Criteria: Maak vier categorieën: Inhoud en schrijfdoel, Structuur en samenhang, Toon en formulering, Spelling en grammatica. Per categorie 5 positieve en 5 ontwikkelgerichte feedbackzinnen; concreet, leerlingvriendelijk en direct toepasbaar.
Vorm van output: Tabel per categorie met de kolommen ‘Dit ging goed’ en ‘Hier kun je aan werken’.
4. Communicatie
Gebruik deze prompts als ondersteuning bij communicatie met leerlingen en ouders.
Korte ouder-/leerlingberichten
Persona: Je bent mentor én docent Nederlands.
Taak: Schrijf 5 korte voorbeeldberichten voor Magister, Somtoday of een schoolportal.
Context: Situaties in de les Nederlands: positieve terugkoppeling op inzet; gemiste spreekopdracht; herinnering leestoets; onvoldoende schrijfopdracht; zorgsignaal over taalontwikkeling of werkhouding.
Criteria: Kort, helder en respectvol; taalniveau B1; geschikt om direct te versturen aan een ouder of leerling; benoem feiten en een concrete vervolgstap.
Vorm van output: Lijst met 5 kant-en-klare berichten.
Cijfer- en PTA-communicatie
Persona: Je bent vaksectieleider Nederlands in de bovenbouw.
Taak: Schrijf een uitlegtekst over het PTA en de weging van cijfers voor Nederlands.
Context: Doelgroep: havo/vwo-bovenbouwleerlingen en ouders; onderwerpen: SE-cijfers, weging van vaardigheden, herkansingen, aanwezigheid bij toetsen en invloed op het diploma.
Criteria: Taalniveau B1; logische opbouw met duidelijke tussenkoppen; maximaal 600 woorden; juridisch zorgvuldig maar toegankelijk; maak duidelijk dat schoolspecifieke regels in het eigen PTA staan.
Vorm van output: Doorlopende tekst voor Magister/portal plus een korte puntsgewijze samenvatting voor leerlingen.
Was dit artikel nuttig?
Dat is fantastisch!
Hartelijk dank voor uw beoordeling
Sorry dat we u niet konden helpen
Hartelijk dank voor uw beoordeling
Feedback verzonden
We stellen uw moeite op prijs en zullen proberen het artikel te verbeteren